Evropsko-američke pukotine više se ne kriju iza diplomatskih fraza. Dok administracija Donalda Trumpa pokušava osigurati širu logističku i vojnu podršku za operacije povezane s ratom protiv Irana, nekoliko evropskih država ovih dana jasno je poručilo da ne žele biti automatski servis američke strategije. Francuska je odbila prelet za transport američkog oružja prema Izraelu, Italija nije dala dozvolu za korištenje baze Sigonella u Siciliji za letove prema Bliskom istoku, a Poljska je poručila da svoje Patriot baterije neće slati van zemlje.
Reuters navodi da je Francuska odbila dati odobrenje za korištenje svog zračnog prostora za transfer američkog oružja namijenjenog ratu protiv Irana. Istovremeno, iz Jelisejske palate je poručeno da je francuska pozicija dosljedna još od početka sukoba: Pariz ne želi da njegovi kapaciteti budu korišteni za napadne operacije, iako ostavlja prostor za privremene aranžmane kada je riječ o odbrani saveznika. Drugim riječima, Francuska pokušava povući granicu između kolektivne odbrane i uvlačenja u rat čije političke i sigurnosne posljedice ne želi nekritički preuzeti.
Italija je otišla korak dalje u praktičnom smislu. Prema Reutersu, Rim je odbio američkim vojnim avionima dozvolu da koriste bazu Sigonella u Siciliji za operacije prema Bliskom istoku. Italijanske vlasti su taj potez obrazložile procedurama i potrebom prethodnog odobrenja, ali politička poruka je jasna: čak i vlade koje žele ostati bliske Washingtonu više ne žele bezrezervno nositi teret tuđih ratnih odluka.
Poljska, jedna od najtvrđih proameričkih i najantiruskijih zemalja u Evropi, također je povukla granicu. Nakon medijskih navoda da su SAD neformalno tražile prebacivanje jedne Patriot baterije na Bliski istok, poljski ministar odbrane Władysław Kosiniak-Kamysz poručio je da se to neće dogoditi i da ti sistemi ostaju u funkciji zaštite poljskog zračnog prostora i istočnog krila NATO-a. To je posebno značajno jer pokazuje da čak ni najodaniji američki partneri u Evropi nisu spremni ugroziti vlastitu sigurnost zbog širenja bliskoistočnog fronta.
Trump je na ove poteze reagirao bijesno. Reuters piše da je javno napao Francusku zbog “nekorisnog” ponašanja i poručio da će Sjedinjene Države to “pamtiti”. U širem izvještaju Reuters navodi da je predsjednik SAD-a evropske saveznike optuživao za nedostatak pomoći i kukavičluk, čime je dodatno ogolio razmjere transatlantskog raskola.
Ono što se sada događa nije samo još jedna epizoda neslaganja unutar NATO-a. Ovo je signal da Evropa, iako daleko od jedinstvene, sve otvorenije pokazuje otpor prema logici po kojoj američki vojni prioriteti automatski postaju i evropska obaveza. Francuska štiti vlastitu političku autonomiju, Italija pokušava izbjeći direktno uvlačenje u eskalaciju, a Poljska stavlja vlastitu teritorijalnu sigurnost ispred američkih zahtjeva.
Za Evropu je ovo i pitanje političkog samopoštovanja. Ako evropske države bez rasprave ustupaju baze, zračni prostor i ključne odbrambene sisteme za ratove čiju strategiju nisu kreirale i čije posljedice možda neće moći kontrolirati, onda više nisu saveznici nego logistička pozadina tuđe politike. Upravo zato su potezi Pariza, Rima i Varšave važni: oni pokazuju da lojalnost prema savezu ipak ima granicu.